Selma Lagerlöf (1858–1940) – nữ văn hào vĩ đại của Thụy Điển – là người phụ nữ đầu tiên đoạt Giải Nobel Văn học (1909) và cũng là nữ viện sĩ đầu tiên của Viện Hàn lâm Thụy Điển. Sinh ra tại vùng Värmland, gắn bó với những truyền thuyết dân gian Bắc Âu, Lagerlöf đã thổi vào văn chương một phong cách độc đáo: dung hòa giữa hiện thực xã hội khắc nghiệt và thế giới huyền thoại, tôn giáo, thần bí. Văn chương của bà vừa chất chứa lòng nhân ái sâu xa, vừa thấm đẫm sắc thái cổ tích kỳ ảo, khiến người đọc trải qua cái lạnh buốt của hiện thực nhưng đồng thời được sưởi ấm bởi niềm tin và hy vọng.

Trong sự nghiệp đồ sộ của mình, Người đánh xe của Tử thần (Körkarlen, 1912) được coi là một trong những kiệt tác tiêu biểu. Tác phẩm khởi nguồn từ một truyền thuyết dân gian rùng rợn: kẻ nào chết cuối cùng trong đêm Giao thừa sẽ bị định mệnh buộc trở thành người đánh xe của Tử thần, rong ruổi suốt năm tiếp theo để thu gom linh hồn người chết. Huyền thoại ấy chỉ là điểm khởi đầu cho một câu chuyện ám ảnh và giàu tính biểu tượng, nơi Lagerlöf dẫn dắt độc giả đối diện với cái chết, tội lỗi và khả năng cứu rỗi.

Nhân vật trung tâm – David Holm – hiện lên như một kẻ sa ngã, rượu chè, bạo lực, đã hủy hoại đời mình và những người thân yêu. Trong đêm Giao thừa định mệnh, hắn trở thành cả nhân chứng lẫn nạn nhân của cỗ xe tử thần. Bằng giọng văn vừa lạnh lẽo vừa chan chứa nhân tình, Lagerlöf mở ra hành trình bi thảm nhưng cũng thấm đẫm hy vọng: từ vực sâu tội lỗi, David Holm dần nhận ra sức mạnh cứu rỗi đến từ tình yêu, sự tha thứ và niềm tin tôn giáo.

Người đánh xe của Tử thần không chỉ là một truyện ma hay tiểu thuyết mang màu sắc siêu nhiên, mà còn là bản ngụ ngôn sâu sắc về lương tâm, trách nhiệm và khát vọng làm lại cuộc đời. Trong bóng tối của thần chết, tác phẩm vẫn thắp sáng những tia hy vọng: con người, dẫu lạc lối đến đâu, vẫn còn cơ hội tìm lại bản ngã nếu biết ăn năn và khao khát yêu thương.

Ảnh hưởng của tác phẩm còn lan tỏa mạnh mẽ ngoài văn học. Bộ phim câm The Phantom Carriage (1921) của đạo diễn Victor Sjöström – chuyển thể từ tiểu thuyết này – đã trở thành cột mốc của lịch sử điện ảnh, truyền cảm hứng cho nhiều đạo diễn kiệt xuất như Ingmar Bergman và Stanley Kubrick.

Đọc Người đánh xe của Tử thần, độc giả Việt Nam hôm nay không chỉ bắt gặp một câu chuyện ma rùng rợn, mà còn tiếp nhận một áng văn thấm đẫm triết lý nhân sinh. Đó là tiếng chuông ngân vang từ phương Bắc lạnh giá, nhắc nhở chúng ta về sự mong manh của kiếp người, về tội lỗi và sự cứu rỗi, về bóng tối của cái chết và ánh sáng của lòng nhân ái.